Vakansiya saytı
ishbook

Yararlı məqalələr


Mühasibat uçotu [50]Bank [0]Maliyyə hesabatları [5]
Marketing [4]SEO [2]Digər [6]
Elektro dərs [2]Programlaşdırma dilləri - İT [0]Kitab [0]
AR Qanunları [0]

« 1 2 3 4 5 6 7 8 »
Kateqoriya: Mühasibat uçotu | Oxuma sayı: 686 | Yazar: administrator | Tarix: 2018-12-02 | Şərhlər (0)

Əlavə kapitalın yaranması və uçotu

Əlavə kapital

 

Əlavə kapital - maliyyə vəsaitlərinin daxili mənbələrindən biri hesab olunur, əsasən dövriyyədən kənar aktivlərin yenidən qiymətləndirilməsi nəticəsində aşkar edilən, onların dəyərinin artması, əvəzsiz alınmış qiymətlilər, cmissiyon gəlirlərin hesabına yaranır. Əlavə kapitalın yaranması qaydası normativ aktlarla nizama salınır.

Əlavə kapital xüsusi maliyyə resurslarının mənbələrini artırır. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, əmlakın yenidən qiymətləndirilməsi zamanı onun dəyərinin artması, səhmlərin əlavə emissiyası, habelə, əvəzsiz alınmış qiymətlilərin hesabına yaranır.

Kateqoriya: Mühasibat uçotu | Oxuma sayı: 1276 | Yazar: administrator | Tarix: 2018-12-02 | Şərhlər (0)

Nizamnamə kapitalının uçotu

nizamname kapitali

Nizamnamə kapitalı - yarandığı və müvafiq orqanlarda qeydiyyatdan keçdiyi zaman təşkilata onun mülkiyyətçisi tərəfindən qoyulan vəsaitlərin məbləğidir. Bazar iqtisadiyyatına keçənə qədər təşkilata lazım olan vəsaitlər dövlət tərəfindən ayrılırdı. Onların dəyəri təşkilatın nizamnaməsində əks olunurdu. Fəaliyyət prosesində nizamnamə kapitalı dövlət orqanları tərəfindən müəyyən edilən qaydalar üzrə artırdı və ya azalırdı. Öz fəaliyyətini bazar iqtisadiyyatında həyata keçirən təşkilatlar kommersiya əsasında təşkil olunurlar. Bunun üçün bir neçə hüquqi və fiziki şəxslər, əmanətçi-payçıların kollektivləri və ya səhmdarların korporasiyaları nizamnamə kapitalına pul məbləğlərini və ya qiymətliləri qoymaq yolu ilə kollektiv və ya korporativ mülkiyyət yaradırlar. Fəaliyyət göstərən dövlət təşkilatlan öz nizamnamə kapitalını bazar iqtisadiyyatını tətbiq etməklə kommersiyaya oxşar olaraq yenidən yaradırlar.

Kateqoriya: Mühasibat uçotu | Oxuma sayı: 636 | Yazar: administrator | Tarix: 2018-12-02 | Şərhlər (0)

Şübhəli borclar üzrə ehtiyatın uçotu

debitor borclar

 

Məhsulların göndərilməsi üzrə satışdan olan vəsaitlərin müəyyən edilməsi metodunu tətbiq edən təşkilatlara, hüquqi və fiziki təşkilatlara hesablaşmalar üzrə şübhəli borcların kompensasiya ehtiyatlarını yaratmağa icazə verilir. Vaxtında Ödənilməyən və müvafiq zəmanətlə təmin olunmayan təşkilatların və vətəndaşların debitor borcu, şübhəli borc hesab olunur (misal üçün, girov öhdəliyi). Belə borcların ehtiyatını, təşkilatların debitor borclarının inventar- laşması aparıldıqdan və hər bir şübhəli borc üzrə onun ödənilməsi ehtimalını əks etdirdikdən sonra ilin axırına yaratmaq məsləhət görülür. Əgər belə borcun tutulması üzrə bütün tədbirlər, kreditorun fikrinə görə istifadə olunubsa və səmərəsiz olubsa, təşkilatın ümidsiz borcların yaradılmış ehtiyatların hesabına gələn ildə silinməsi mümkünlüyünə mənfəətin müəyyən məbləğini ehtiyatlandırmaq hüququ vardır.

Kateqoriya: Mühasibat uçotu | Oxuma sayı: 946 | Yazar: administrator | Tarix: 2018-12-02 | Şərhlər (0)

Ehtiyat kapitalının uçotu

       ehtiyyat-kapital-ishbook     

(Mühasibat uçotu və Audit)

 

Bazar iqtisadiyyatı şəraitində ehtiyat kapitallarının və ödəmələrinin yaradılması və düzgün istifadə edilməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Səhmdar cəmiyyəti və birgə təşkilatlar qüvvədə olan qanunvericiliyə müvafiq olaraq ehtiyat kapitalını məcburi qaydada yaradırlar. Öz baxışlarına görə onu digər təşkilatlar da yarada bilər. Səhmdar cəmiyyətinin ehtiyat kapitalı zərərlərin örtülməsi üçün, habelə cəmiyyətin istiqrazlarının ödənilməsi və digər vəsaitlər olmadığı halda cəmiyyətin səhmlərini satın almaq üçün istifadə edilir. Digər təşkilatlarda ehtiyat kapitalının istifadə edilməsi istiqamətləri onların nizamnaməsi ilə müəyyən edilir.

Kateqoriya: Mühasibat uçotu | Oxuma sayı: 1346 | Yazar: administrator | Tarix: 2018-12-02 | Şərhlər (0)

  • Gerçək Partiya Üsulu

Nəzəri olaraq , istehsal və satınalma xərclərinin , bir başa  aid olduqları məhsul və ya xidmətlərə yüklənməsi vacibdir . Gerçək Partiya üsulunda , ilk maddə/matrialların maya dəyərləri satın alınarkən qiymətləndirilir . Satın alınan İLK MADDƏ (XAMMAL)və matrialların hər qrupu öz qiymətlərinə uyğun olaraq ayrı ayrılıqda anbara daxil edilir .Və müəssisənin anbarında bir vahidinin qiymətinə (maya dəyərinə) görə ayrılan İLK MADDƏ (XAMMAL)və matrial qrupları formalaşır . Gerçək Partiya üsulunda istehsala göndərilən İLK MADDƏ (XAMMAL)və matriallar , hansı satınalma qiyməti qrupundandırsa , o qrupun (partiyanın) bir vahidinə düşən maya dəyəri (qiyməti) istifadə olunaraq istehsala göndərilən İLK MADDƏ (XAMMAL)və matrialların maya dəyəri hesablanır . Dövrün sonunda anbarda İLK MADDƏ (XAMMAL)və matrial qruplarından hansının qalığı qalmışdırsa , o qrupun satınalma qiyməti ilə hesablanaraq , dövr sonuna anbar qalığı məbləği tapılır .

Kateqoriya: Mühasibat uçotu | Oxuma sayı: 628 | Yazar: administrator | Tarix: 2018-12-02 | Şərhlər (0)

Açıq məkanda reklam yerləşdirilməsinə icazə verilməsi üçün dövlət rüsumunun məbləği   “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 33-1-ci və 33-2.2-ci maddələrinə uyğun olaraq, açıq məkanda reklam yerləşdirilməsinə icazə verilməsinə görə bir kvadratmetr üçün (icazənin müddəti və reklam daşıyıcısının növü nəzərə alınmaqla) dövlət rüsumunun məbləğləri aşağıdakı kimi təsdiq edilsin:

Kateqoriya: Marketing | Oxuma sayı: 436 | Yazar: administrator | Tarix: 2018-12-01 | Şərhlər (0)

Haqsız reklam

 

6.1. Reklam aşağıdakı hallarda haqsız hesab edilir:

6.1.1. reklam olunan əmtəə ilə eyni funksiyaları yerinə yetirən yaxud yetirə bilən, başqa istehsalçıların yaxud satıcıların əmtəəsinin keyfiyyət və (və ya) kəmiyyət göstəriciləri arasında digər bazar iştirakçılarının adını çəkməklə və (və ya) əmtəəni göstərməklə müqayisə aparıldıqda;

6.1.2. müxtəlif vasitələr və (və ya) üsullarla bazar rəqibinin şərəf və ləyaqəti, işgüzar nüfuzu aşağılandıqda;

Kateqoriya: Marketing | Oxuma sayı: 473 | Yazar: administrator | Tarix: 2018-12-01 | Şərhlər (0)

Gəlirlərin tanınması metodları

Daha əvvəl maliyyə hesablaşmalarında da qeyd etdiyimiz kimi, pul vəsaitinin hərəkətindən asılı olmayaraq, gəliri qazandıqda, xərci isə çəkildikdə tanımaq lazımdır. Gəliri aşağıda qeyd edilmiş 4 kriteriyanın hər biri qarşılandığı təqdirdə tanımaq mümkündür.

  1. Alıcı və satıcı arasında razılaşmaya dair sübut olmalıdır.
  2. Məhsul təslim edilməli və ya xidmət göstərilməlidir.
  3. Qiymət müəyyən edilməlidir və ya müəyyən edilə bilən olmalıdır.
  4. Satıcı pulun alınmasına dair kifayət qədər əmin olmalıdır.
  1. Uzun müddətli müqavilələrdə gəlirin tanınması metodları:
  • Tamamlanan hissə metodu – bu metod o zaman istifadə edilir ki, müqavilə üzrə olan bütün gəlir və xərclər tam düzgün şəkildə ölçülə bilən olsun. Hesablama metodu: bu günə qədər çəkilmiş xərclərin cəmi layihə üzrə ehtimal edilmiş bütün xərclərin cəminə bölünür.
  • Tamamlanmış müqavilə metodu – bu metod o zaman istifadə edilir ki, müqavilə üzrə olan bütün gəlir və xərclər tam düzgün şəkildə ölçülə bilmir və ya layihə uzun müddətli deyil. Bu metod yalnız IFRS standartına tabe olan müəssisələrdə istifadə edilir.

Misal: Satış üzrə cəmi gəlir 1 000 man.; cəmi xərc 800 man., bu xərc 3 ilə aiddir, hər ilə müvafiq olaraq 400 man., 300 man., 100 man. xərc düşür. Həm tamamlanan hissə metodu həm də tamamlanmış müqavilə metodu ilə hər il üzrə tanınmalı xalis mənfəəti tapın?


Tamamlanmış müqavilə metodunda layihə bitmədən gəlirlər tanınmır. Sonuncu ilə qədər hər il yalnız o il üzrə olan xərc qədər gəlir göstərilir və xalis gəlir sonuncu ilə qədər sifira bərabər olur.

  1. Taksitli (hissə-hissə ödəniş) satışlarda gəlirin tanınması metodu – satışdan gələn gəlirin uzun müddətdə ödənilməsi ehtimal edilirsə bu metoddan istifadə edilir. Əgər gəlirin ödənişinin tam şəkildə olacağına dair əminiksə, o təqdirdə gəliri dərhal tanımaq olar. Lakin, vəsaitin 100% ödəniləcəyini bilmiriksə o zaman bu metoddan istifadə eləməliyik. Əgər vəsaitin alınması yüksək ehtimalla qeyri-müəyyəndirsə onda biz xərclərin bərpası metodundan istifadə etməliyik.

Misal: XYZ müəssisəsi 1 000 manata avadanlıq satmışdır. Avadanlığın maya dəyəri 800 manatdır. Ödənişlər aşağıda qeyd edilmişdir. Həm taksitli satış həm də xərclərin bərpası metodu ilə hər il üzrə tanınmalı xalis mənfəəti tapın?

Taksitli satış metadunda bu dusturdan istifadə edəcəyik:

Bu misalda ehtimal olunan mənfəətimiz 200 manatdır (1 000 – 800).

Xərclərin bərpası metodunda gəlir yalnız bütün xərclər qarşılandıqdan sonra tanınır.

Kateqoriya: Maliyyə hesabatları | Oxuma sayı: 777 | Yazar: administrator | Tarix: 2018-12-01 | Şərhlər (0)

Xərclərin tanınması metodları

Daha öncə də qeyd etdiyimiz kimi, xərc kapitalın bölüşdürülməsi ilə əlaqəli оlmаyаn, lakin kapitalın аzаlmаsı ilə nəticələnən, hesabat dövrü ərzində aktivlərin kənara ахını və yа аzаlmаsı və ya öhdəliklərin artması hesabına baş verən iqtisadi səmərənin аzаlmаsıdır.

Uyğunluq prinsipinə görə, gəliri əldə etmək üçün çəkilmiş xərclər, mənfəət və zərər hesabatında gəlir tanındığı müddətdə tanınır. Yəni, gəlir hansı dövrdə əldə ediləcəksə xərc də o dövrün mənfəət və zərər hesabatında əks olunacaq.

Dövrü xərclər var ki, mənfəət və zərər hesabatında bu xərclərin tanınması gəlirlərin əldə edilməsi ilə uyğunluq təşkil etmir. Müəssisə bu tip xərcləri çəkildiyi dövrdə və ya öhdəlik yarandığı müddətdə tanıyır. Misal: elektirik xərcləri, icarə haqqları və d.

Amortizasiya xərcləri – avadanlığın köhnəlməsi ilə bağlı ayırdığımız xərclərdir. Bu xərclər 3 ad altında qruplaşdırılır:

  • Depreciation – maddi aktivlərin köhnəlməsi
  • Amortization – qeyri-maddi aktivlərin köhnəlməsi
  • Depletion – təbii resursların köhnəlməsi

Amortizasiya xərclərinin hesablanması metodları:

  • Düz xətt metodu – aktivin istifadə dövründə hər il eyni məbləğdə amortizasiya xərci hesablanır.

Əsas vəsaitin dəyəri – balansda əks olunan dəyərdir.

Qalıq dəyəri – əsas vəsaitin istifadə müddəti bitdikdən sonra satılacağı dəyərdir.

Əsas vəsaitin istifadə müddəti – əsas vəsaitin istifadə ediləcəyi illərin sayıdır.

Misal: avadanlığın qiyməti 10 000 man., qalıq dəyəri 1 500 man., istifadə müddəti isə 5 ildir. Düz xətt metoduna əsasən illik amortizasiya xərci (10 000 – 1 500) / 5 = 1 700 manatdır.

  • İkiqat azalan balans metodu – aktivin istifadə dövründə ilk illərdə daha çox, son illərdə isə az məbləğdə amortizasiya xərci hesablanır. Bəzi müəssisələr ilk illərdə daha az vergi vermək üçün bu metoddan istifadə edirlər, bununla da xərcini çox, mənfəətini isə az əks etdirirlər.

Toplanmış amortizasiya – müəyyən tarixə qədər hesanlanmış amortizasiyaların cəmidir.

Yuxarıdakı misalda amatizasiya xərclərini bu metodla hesablayaq:

1-ci il İAB amortizasiya xərci = 2/5 * 10 000 = 4 000

2-ci il İAB amortizasiya xərci = 2/5 * (10 000 – 4 000) = 2 400

3-cü il İAB amortizasiya xərci = 2/5 * (10 000 – (4 000 + 2 400)) = 1 440

4-cü il İAB amortizasiya xərci = 2/5 * (10 000 – (4 000 + 2 400 + 1 440)) = 864

Amortizasiya xərclərinin cəmi əsas vəsaitin dəyəri ilə qalıq dəyəri arasındakı fərqə bərabər olmalıdır. Bu misalda cəmi amortizasiya xərci  8 704 manatdır (4 000 + 2 400 + 1 440 + 864). Əsas vəsaitin dəyəri ilə qalıq dəyəri arasındakı fərq isə 8 500 manatdır (10 000 – 1 500). Deməli, 4-cü ildə  amortizasiya xərci 204 manat az göstərilməlidir, yəni,  660 manat.

Müddətsiz (istifadə müddəti qeyri-müəyyən olan) qeyri-maddi aktivlər (fiziki formaya malik olmayan aktivlər) amortizasiya edilmir. Bu növ qeyri-maddi aktivlər ən azı ildə bir dəfə yenidən qiymətləndirilir. Müddətsiz qeyri-maddi aktivlərə misal olaraq qudvil (müəssisənin işçi potensialını, müəssisənin bazarda sahib olduğu müsbət imicini özündə əks etdirir) demək olar.

 

Kateqoriya: Maliyyə hesabatları | Oxuma sayı: 258 | Yazar: administrator | Tarix: 2018-12-01 | Şərhlər (0)

Cümə axşamı, 2019-06-20, 8:24 AM
Xoş gəldiniz İstifadəçi

Calendar

«  İyun 2019  »
BazarB.eÇ.aÇər.C.aCüməŞən.
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30

Arxiv

ishbook   Sayta daxil olmaq :

Login:
Şifrə:

ishbook   IshBook

Tel: +994(50)372 59 85
Web: www.ishbook.com © 2019

ishbook   Sayğac